Op vrijdag 29 september waren we met zijn allen aanwezig op het jaarlijkse ST congres in Amsterdam. Het thema van dit jaar draaide rond Verbinden en werd -geheel in de stijl van het thema- voor het eerst georganiseerd door een Vlaams-Nederlandse delegatie.
Op het programma stonden enkele interessante keynotes en twee workshoprondes waarbij je naast de standaard workshops (van onder meer onze eigen Wouter Stassen over zelfonthulling in de therapeutische relatie) ook kon kiezen uit samengestelde (onderzoeks)symposia en live supervisies. Tot slot werd aan het einde van de dag de allereerste Young Arntz Investigator Award uitgedeeld en wel aan Suzanne Haeyen, met haar vernieuwende onderzoek over het effect van beeldende therapie bij patiënten met persoonlijkheidsstoornissen. Voor diegenen die niet aanwezig konden zijn op dit prachtige congres, verzorgen we graag een update!

In de keynote van Arnoud Arntz kregen we een stand van zaken met betrekking tot het onderzoek en de implementatie van schematherapie bij onder meer de borderline persoonlijkheidsstoornis, forensische cliënten en partnerrelatietherapie. Het zou ons te ver leiden om dit allemaal te gaan bespreken, dus houden we ons vooral bij de conclusie dat er zeer veel en mooi zowel effect-, proces- als indicatie-onderzoek verricht wordt naar schematherapie met zeer mooie resultaten! Daarnaast kregen we ook een update van de nieuwe Zorgstandaard Persoonlijkheidsstoornissen waaruit schematherapie als één van de beste behandelingen uit naar voor komt met de minste drop-outs onder alle overige aangewezen behandelvormen (dit is: MBT, TFP en DGT).

Vervolgens kregen we van Marleen Rijkeboer een warm pleidooi alsook de empirische onderbouwing om niet te vervallen in een schisma tussen het schemamodel en het schemamodusmodel. In haar keynote haalde zij opnieuw de verbinding aan tussen schema’s en modi. Daar waar schema’s als eerste ontstaan uit een structureel teveel of tekort aan bepaalde basisbehoeften en vervolgens een (vaak op het temperament gebaseerde) copingstijl activeren, levert een combinatie van deze schema’s en copingstijlen een modus op. Schema’s en modi zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden en dienen beiden te worden meegenomen in de behandeling. Zo kan de Willoze Inschikkelijke-modus bijvoorbeeld zowel een vermijding van de schema’s Verlating en Wantrouwen/misbruik zijn, als een overgave aan de schema’s Goedkeuring/erkenning zoeken en Verstrengeling. Het is daarom in de therapie altijd erg belangrijk om te kijken naar de functie van de modus en de achterliggende behoefte/schema’s van de cliënt.

Tot slot sprak Guy Bosmans in zijn keynote over de rol van (on)veilige gehechtheid als basis voor het ontstaan van schema’s en de rol die Attachment Based Family Treatment kan hebben in het herstellen van het vertrouwen tussen ouders en kinderen. Door een uitstap te maken naar de epigenetica en het belang van glucocorticoïdenreceptorgenen in de HPA-as stapte hij af van het ‘Blame the parent’ verhaal en toonde hij aan dat de effecten van opvoeding op het ontwikkelen van schema’s vooral afhankelijk zijn van een goed functionerend stresssysteem.

Wat de workshops betreft was de schrijver van dit artikel aanwezig bij de workshops ‘Triggeren modi elkaar’ van Fieke Bosma en Marjan Schreurs en ‘Stevig blijven in de storm’ van Judith Hollands, Wiesette Krol, Guido Sijbers en Judith Vanhommerig.

Fieke Bosma en Marjan Schreurs stelden een dynamisch modusmodel voor als oplossing voor een in chaos dreigende te verzanden meerstoelentechniek. Het komt namelijk vaak voor dat er tijdens het spreken met/bewerken van de modi een nieuwe modus getriggerd wordt waardoor je er tijdens je meerstoelentechniek steeds maar weer een stoel moet bijschuiven. Dit kan soms zowel voor de cliënt alsook voor de therapeut erg onoverzichtelijk worden, omdat ook deze laatste op den duur in dubio kan raken met welke modus hij/zij nu het eerst moet beginnen. De voorgestelde aanpak die kijkt naar de seriële opeenvolging van modi en deze vervolgens visueel in de ruimte uitbeeldt kan hier een antwoord op bieden. Door te ‘voelen’ waar een bepaalde stoel ten opzichte van zichzelf en elkaar in de ruimte moet staan, krijgt deze meerstoelentechniek voor de cliënt een extra experiëntiële dimensie en zorgt het zowel bij de cliënt als de therapeut voor een goed overzicht. Vervolgens kan je de modi één voor één gaan bewerken, te beginnen met de stoel die het dichtste bij staat en de cliënt op dat moment dus het meest beïnvloedt, waarna je de stoelen dienvolgens opnieuw kan gaan verschuiven.

In de workshop van Judith Hollands en co ging het over de contrasterende basisbehoeften waar je als therapeut soms mee te maken kan krijgen bij een cliënt. Denk bijvoorbeeld aan een cliënt die autonomie vraagt en zelf keuzes wilt maken op een moment dat diens Gezonde Volwassene eigenlijk nog onvoldoende ontwikkeld is. Aan de ene kant wil je als therapeut deze autonomie ondersteunen, maar aan de andere kant voel je ook dat er op dit moment in de therapie nog begrenzing nodig is. Op dat moment is er dus sprake van conflicterende basisbehoeften. Dit werd vervolgens besproken binnen het raamwerk van een fasegerichte behandeling, waarbij je aan het begin van de therapie iets anders van de cliënt vraagt dan aan het einde, conform de ontwikkelingsstadia van de cliënt. In het rollenspel dat getoond werd ging het dan ook over empathische confrontatie en durven begrenzen en leiding nemen wanneer de Gezonde Volwassene dit nog niet zelf kan. Het pittige rollenspel liet hierbij zien dat stevigheid ook veiligheid kan bieden en dat je door het stellen van een grens ook contact kan krijgen.

Zoals jullie kunnen lezen was het een erg boeiende dag die zeker naar meer smaakt. In dat opzicht herhalen we ook nog graag de warme oproep van ISST vicepresident Remco van der Wijngaart om volgend jaar met zijn allen opnieuw naar Amsterdam te komen, maar dit keer voor het internationale ISST congres dat van 24 tot en met 26 mei 2018 zal plaatsvinden! Ook dit belooft namelijk opnieuw een zeer boeiende driedaagse te worden! Meer info op https://schematherapysociety.org/INSPIRE-2018

Kunnen jullie niet wachten tot dan? Geen nood, ook wij organiseren dit najaar enkele workshops rond de experiëntiele technieken. De eerste hiervan is reeds gepland en gaat over de stoelendialogen. Meer info en inschrijving op https://schematherapievlaanderen.be/event/eendaagse-opleiding-stoelentechnieken/

Namens het bestuur van Schematherapie Vlaanderen een boeiend najaar gewenst en heel graag tot binnenkort!

 

PS: Ben je op zoek naar de handouts van het ST-congres in Amsterdam? Die vind je namelijk hier: https://www.schematherapie.nl/schematherapiecongres/presentaties/