Op 26 februari 2026 kwam een nieuw standaardwerk uit: Basisboek Schematherapie door Fieke Bosma en Marjan Schreurs. Het boek is verschenen bij Boom Gezondheidszorg en kost 65,- (52,- voor e-book). Wij lazen het boek en geven onze mening.

Het boek vertrekt vanuit een duidelijke visie op Schematherapie en een duidelijk doel, namelijk een naslagwerk worden voor Schematherapeutische oefeningen. Er wordt hierbij gefocust op emotiegerichte technieken. Dit wil zeggen dat zowel zaken die zich binnen de therapeutische relatie afspelen als ervaringsgerichte oefeningen aan bod komen.

Dat een boek als dit nodig was, staven de auteurs met observaties van supervisanten, die vaak het gevoel uitten dat ze oefeningen bij elkaar moesten sprokkelen uit verschillende bronnen. Het feit dat Marjolein van Wijk Herbrink en Remco van der Wijngaart binnenkort een boek met een gelijkaardig uitgangspunt maar iets andere insteek uitbrengen, bevestigt dit des te meer.

Het boek begint met een beknopte, duidelijke en up-to-date samenvatting van het Schematherapeutisch model. Er wordt hierin enerzijds ruimte gemaakt voor ‘modernere’ inzichten, zoals de toevoeging van de waarschuwende en de grenzeloze oudermodi, zonder zich te verliezen in uitgebreide opsommingen van bijvoorbeeld alle nieuw voorgestelde copingmodi.

De oefeningen zelf worden binnen een duidelijk raamwerk aangeboden. Bij elke techniek wordt aangegeven bij welke modi en in welke fase deze toepasbaar is. Er wordt omschreven wat het doel van de techniek is en uit welke stappen deze bestaan. Dit stappenplan wordt vervolgens uitgebreid toegelicht met veel voorbeelden. Het boek wordt vergezeld van een stappenwijzer, waarin een beslisboom wordt weergegeven om te helpen bij de keuze voor welke techniek en dan nog eens voor alle in het boek beschreven technieken het doel en het stappenplan terugkomen.

Ook wordt er bij elke techniek uitgebreid aandacht besteed aan wat er mis kan lopen zowel in de uitvoering van de techniek als in hoe het aankomt bij de cliënt. Voor dit laatste wordt ook een duidelijk kader aangebracht van vier stappen die men kan volgen om te trachten de techniek alsnog terug op de rails te krijgen. Bij ons weten is dit het eerste Schematherapeutisch gerichte boek dat dit soort aanpak presenteert.

Wanneer het gaat over de selectie van de technieken lijkt het boek te slagen in zijn opzet. Iemand die al deze technieken meester is, kan zichzelf een volwaardig Schematherapeut noemen. Een punt van kritiek dat ik op dit vlak heb, is dat er mijns inziens te weinig aandacht is voor de veelzijdigheid van stoelentechnieken. Er worden geen oefeningen beschreven waarbij de relatie tussen twee modi (bv. De invloed van de straffer op het kwetsbare kind) wordt voelbaar gemaakt en ook geen oefeningen waarbij het hele modusmodel wordt neergezet.

In elk geval kunnen we stellen dat dit boek een unicum is in de zin van overzichtelijk weergeven van verschillende technieken, de hoeveelheid beschreven technieken en hoe uitgebreid zowel de technieken als de valkuilen van de techniek worden omschreven. Een must-have voor de beginnende Schematherapeut, dus!